Pensioen in gevaar?

Pensioenpremies stijgen flink. De kranten staan de laatste tijd vol met verontrustende koppen over pensioenfondsen in nood en stijgende premies. Is het werkelijk zo slecht gesteld met de pensioenfondsen? En dus met onze pensioenen?

Geslonken reserves

Pensioenfondsen beleggen hun vermogen om aan hun verplichtingen te kunnen voldoen. In de goede beursjaren eind jaren negentig behaalden ze hiermee riante rendementen. Daarmee bekostigden ze (deels) de premies. Soms gaven ze zelfs overschotten terug aan de bedrijven. Helaas braken er een aantal slechte beursjaren aan. Door de povere beleggingsresultaten slonken de reserves in rap tempo.

De stand van zaken

Een pensioenfonds bevindt zich in de gevarenzone als de dekkingsgraad minder is dan 110%. Dit stelt de Pensioen- en Verzekeringskamer (PVK), die toezicht houdt op de pensioenfondsen. De dekkingsgraad is de mate waarin het belegde vermogen op termijn voldoende is om de toekomstige pensioenen uit te keren. Als absoluut minimum houdt de PVK 100% aan. De gemiddelde dekkingsgraad van Nederlandse pensioenfondsen bedroeg begin dit jaar 105%. Een kleine buffer is er dus nog wel, maar dat er wat moet gebeuren, is duidelijk.

Maatregelen

Welke maatregelen kunnen we de komende tijd verwachten van pensioenfondsen? Pensioenfondsen hebben meerdere mogelijkheden om hun reserves weer op peil te brengen:

• Hogere pensioenpremies Het ABP, het pensioenfonds voor ambtenaren en onderwijzers, kondigde onlangs al een stijging van de pensioenpremies aan met minimaal 25%. Ook de pensioenpremies van het pensioenfonds voor de zorg en welzijn, PGGM, gaan in 2004 met zeker 30% omhoog. Het Centraal Planbureau verwacht dat de premies de komende jaren zullen stijgen van gemiddeld 11,1% in 2002 tot 15,4% in 2007.
• Ander indexatiebeleid Ook de indexering blijft dit jaar bij heel wat fondsen deels of geheel achterwege. Dit betekent dat de pensioenuitkering niet of deels wordt aangepast aan prijs- of loonstijgingen. Dit betekent minder koopkracht voor gepensioneerden.
• Soberder pensioenregeling Discussies over pensioenregelingen zijn erg actueel nu het de pensioenfondsen minder gaat. Zo staan premievrije pensioenen ter discussie en overwegen werkgevers om over te stappen van een eindloon- naar middelloonregeling.
• Aangepast beleggingsbeleid Pensioenfondsen zullen en moeten hun beleggingsbeleid voor de korte en lange moeten bijstellen.

Geen reden tot paniek

Al met al is de situatie verontrustend, maar reden tot paniek is er niet. Echte zorgen maken we ons ook nog niet in Nederland, zo blijkt uit recent onderzoek van het onderzoeksbureau NIPO. Iets meer dan de helft, 56%, zegt enigszins tot zeer bezorgd te zijn, 36% is niet bezorgd. Mensen van 50 tot 65 jaar zijn beduidend meer bezorgd dan werknemers van 21 tot 40 jaar.